Anaplasma phagocytophilum (dawniej Ehrlichia phagocytophila)

Anaplasma phagocytophilum (dawniej Ehrlichia phagocytophila) jest małą (0,2-1 µm), Gram-ujemną bakterią należącą do rodziny Anaplasmataceae, w obrębie której wyróżnia się także rodzaje Ehrlichia i Neorickettsiastanowiące czynniki etiologiczne ostrych, odzwierzęcych chorób zakaźnych – ehrlichioz, oraz rodzaj Wolbachiazakażający pasożyty jelitowe.

W przeciwieństwie do wielu innych bakterii Gram-ujemnych, cechą charakterystyczną w budowie ściany komórkowej A. phagocytophilum jest brak lipopolisacharydów i lipooligosacharydów oraz występowanie tylko śladowych ilości peptydoglikanu. Wszystko to znacznie zwiększa wrażliwość komórek na działanie czynników stresujących i ich podatność na uszkodzenia, dlatego też utrzymanie fizycznej integralności błony zewnętrznej możliwe jest dzięki zawartości dużych ilości cholesterolu. Jednakże, będąc pozbawiona genów odpowiedzialnych za biosyntezę i modyfikację cholesterolu, bakteria ta może polegać jedynie na zewnątrzkomórkowym źródle tego, niezbędnego do życia i proliferacji, związku. Źródło to stanowią lipoproteiny o małej gęstości (LDL – low-density lipoprotein) pobierane przez komórki gospodarza lub w przypadku hodowli bakterii – podłoże. A. phagocytophilum ingeruje bowiem w szlak pobierania LDL przez komórki gospodarza i system regulatorowy LDLR mRNA – zwiększając ekspresję receptorów dla LDL „zmusza” komórki do pobierania większych ilości lipoprotein, po czym transportowany przez nie cholesterol z łatwością wbudowuje we własną błonę zewnętrzną.
Wolne komórki Anaplasma metabolizują L-glutaminian, pentozę, fruktozę a także mannozę, ale nie wykazują tej zdolności w stosunku do glukozy czy glukozo-6-fosforanu, co może wskazywać na brak tradycyjnego szlaku glikolizy. Ponadto system wydzielniczy IV typu ułatwia transfer różnych cząsteczek pomiędzy komórkami bakteryjnymi a komórkami gospodarza. Jedną z takich cząsteczek jest białko AnkA, które wydzielone przez bakterię (dzięki wspomnianemu systemowi sekrecyjnemu) przechodzi przez jej błonę komórkową i błonę wakuolarną, dociera do cytoplazmy i błony jądrowej, ostatecznie tworząc kompleks z chromatyną w jądrze zainfekowanych komórek.

PATOGENEZA ZAKAŻENIA

Anaplasma phagocytophilum należy do obligatoryjnych, wewnątrzkomórkowych patogenówatakujących wielojądrzaste leukocyty krwi, stąd też głównym miejscem jej bytowania w zakażonym organizmie są neutrofile. Drobnoustrój ten wiąże się do fukozylowanych lub sjalowanych białek występujących na powierzchni granulocytów – skuteczną adhezję do komórek zapewnia m.in. białko Msp2, które łącząc się z odpowiednim ligandem, tj. cząsteczką PSGL-1 (CD162), ułatwia tym samym przedostanie się bakterii na drodze endocytozy do wnętrza granulocytów. Następnie, unikając zniszczenia przez mechanizmy obronne gospodarza, bakterie namnażają się w obrębie powstałych wakuoli, skąd czerpią niezbędne do życia substancje odżywcze, tworząc charakterystyczne skupiska tzw. morule, z których ostatecznie zostają ponownie uwolnione do krwi.

Możliwość przeżycia wewnątrz komórek gospodarza A. phagocytophilum zawdzięcza zdolnościom upośledzania normalnego funkcjonowania neutrofilów, a więc każdego z etapów procesu fagocytozy (adhezji do komórek śródbłonka, diapedezy, chemotaksji, degranulacji, zakwaszenia fagosomu i powstania fagolizosomu, wybuchu tlenowego) i niszczenia drobnoustrojów. Ponadto zakażenie A. phagocytophilum w warunkach in vitro hamuje podziały komórkowe i zwiększa prawdopodobieństwo wejścia leukocytów na drogę prowadzącą do apoptozy.
Z kolei zaburzona synteza cytokin może być przyczyną nieprawidłowości hematologicznych i immunologicznych pojawiających się w czasie infekcji. Zaskakującym jest fakt, iż komórki zakażone A. phagocytophilum reagują intensywnym wydzielaniem chemokin o działaniu chemotaktycznym i hamującym hemopoezę (IL-8, MIP-1α, MCP-1), jednocześnie nie syntetyzując najważniejszych cytokin prozapalnych – IL-1 i TNF-α. W ten sposób uwalniane przez zakażone komórki szpiku chemokiny mogą wywierać miejscowo silny efekt mielosupresyjny, a zwiększony napływ leukocytów do miejsc infekcji ułatwia bakteriom zakażanie kolejnych komórek gospodarza.

LUDZKA GRANULOCYTARNA ANAPLAZMOZA (HGA, ANAPLAZMOZA) – drogi zakażenia, rezerwuar

Po raz pierwszy ludzką granulocytarną anaplazmozę (dawniej określaną jako ludzka granulocytarna ehrlichioza HGE) zidentyfikowano na początku lat 90-tych XX w. u pacjenta z Wisconsin (USA), u którego na skutek ukąszenia przez kleszcza wystąpiła ostra reakcja gorączkowa.
Do zakażenia najczęściej dochodzi w wyniku transmisji A. phagocytophilum po ukłuciu zainfekowanego kleszcza z rodzaju Ixodes (I. ricinus, I. pacificus, I. scapularis, I. persulcatus). Zasięg geograficzny A. phagocytophilum obejmuje obszary Ameryki Północnej, Europy i Azji. Tak szerokie rozpowszechnienie może mieć związek z rozprzestrzenianiem się drobnoustroju dzięki ptakom przenoszącym na duże odległości zakażone kleszcze. Jednocześnie wspólny rezerwuar i wektor powoduje, iż HGA często współwystępuje na tych samych terenach endemicznych co borelioza z Lyme, babeszjoza i kleszczowe zapalenie mózgu.

Transstadialne utrzymywanie się drobnoustroju w organizmie kleszcza, pozwalające na szersze rozprzestrzenianie się w środowisku, oznacza konieczność infekowania kręgowców, będących źródłem zakażenia kolejnych pokoleń kleszczy. Za główny rezerwuar A. phagocytophilum uważa się więc dzikie zwierzęta kopytne (jelenie, sarny itp.) oraz gryzonie (myszy, ryjówki, nornice), przy czym rolę tą mogą odgrywać także owce. Z kolei konie, kozy, psy (jak również ludzie) prawdopodobnie zakażane są przypadkowo i nie ma to związku z dalszym rozprzestrzenianiem się infekcji.
Możliwe, aczkolwiek bardzo rzadkie, są przypadki transmisji drobnoustroju przez łożysko, a także na drodze transfuzji krwi. Nie wyklucza się również infekcji spowodowanych bezpośrednim kontaktem z krwią zakażonych zwierząt, dlatego też do grypy ryzyka należą rzeźnicy, myśliwi, leśnicy czy osoby pracujące w gospodarstwach rolnych. Ponadto częstość zachorowań na HGA i ryzyko wyraźnie cięższego przebiegu choroby znacznie wzrasta u osób starszych (> 50 rż) i z osłabionym układem immunologicznym (współistniejące schorzenia przewlekłe, deficyty odporności).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *